Nederlandse vissers voeren deze zomer actie tegen een reeks maatregelen die met name vanuit Brussel worden opgelegd. Ze willen onder meer met tientallen schepen begin september de Nieuwe Waterweg opvaren tijdens de Wereldhavendagen in Rotterdam.

De vissers willen daar het gesprek aangaan met het publiek, folders verspreiden en gebakken vis uitdelen. De branche heeft gisteren in Urk de stichting Eendracht Maakt Kracht (EMK) opgericht om het imago van de Nederlandse visserij op te poetsen.

De leden van de actiegroep voelen zich in het nauw gedreven. De regels zijn verscherpt en er zijn steeds minder plekken waar kan worden gevist op de Noordzee. 

De grootste doorn in het oog is de zogenoemde aanlandplicht. Deze Europese regel bepaalt dat vissers de bijvangst niet meer overboord mogen kieperen. De bedoeling is dat ze daarom maatregelen nemen om de bijvangst zoveel mogelijk te beperken.

Boze vissers zijn samengekomen in Urk.

De vissers hebben naar eigen zeggen al tal van technische maatregelen getroffen tegen het probleem. Daarom zou het nieuwe beleid vooral leiden tot voedselvernietiging en schepen vol "waardeloze vis". De ondermaatse vissen nemen immers ruimte in omdat ze mee terug naar land moeten.

De aanlandplicht geldt nu al voor de tongvisserij. Vanaf 2019 mag er in heel Europa geen vis meer overboord. De maatregel leidt overal tot protest, maar vooral de Nederlandse bodemvisserij op tong en schol heeft er last van.

Ecosysteem

"Vissen zwemmen nu eenmaal door elkaar", zegt Nathalie Steins, hoofd visserij van Imares/Wageningen Universiteit. Imares doet onderzoek voor onder meer het ministerie van Economische Zaken naar visbestanden en de effecten van verschillende maatregelen. Steins ziet, net als een meerderheid in de Tweede Kamer, niet de meerwaarde van de aanlandplicht als het er om gaat om de visbestanden op een gezond niveau te houden.

Een deel van de bijvangst die overboord wordt gegooid, sterft. De dode vis in zee blijft onderdeel van het ecosysteem als voedsel voor andere vissen en vogels.

Visser Dirk Kraak zegt dat er altijd schadelijke bijeffecten zijn bij het vissen op tong en schol. "Ook met het modernste vistuig inclusief ontsnappingsmogelijkheden voor kleine vis blijft er bijvangst bestaan."

Het is niet alleen de aanlandplicht waar de vissers zich druk over maken. Ook de aanleg van windmolenparken op zee zit ze dwars. Die komen op plekken waar bijvoorbeeld veel kabeljauw zit.

"Wij zijn niet tegen schone energie", zegt Kraak," maar we zouden wel graag betrokken willen worden bij de keuze van de plaatsen waar windmolenparken worden aangelegd".

Verder worden door Europese regelgeving steeds meer plekken op de Noordzee tot beschermd natuurgebied verklaard. Een van die plaatsen is de Doggersbank waar op dit moment veel schol wordt gevangen.

"Als daar binnenkort niet meer mag worden gevist, moeten de vissers andere plaatsen zoeken. Het is niet duidelijk wat voor effecten die verplaatsing heeft. Als vissers gebieden in de Noordzee gaan bevissen waar ze eerder niet hebben gevist, kunnen de effecten op het ecosysteem in die gebieden mogelijk groter zijn dan het effect van het sluiten van intensief beviste plekken", zegt onderzoeker Steins.

Visser Job Schot, ook betrokken bij de acties, is bang dat alle maatregelen bij elkaar funest zijn voor de toekomst van de Nederlandse bodemvisserij: "Mijn kleinzoon wil ook graag visser worden, maar ik vraag me af of er tegen die tijd nog ruimte is voor de bodemvisserij op tong en schol."

Indrukwekkende visserijparade in Rotterdam

Een indrukwekkend visserijprotest zaterdag in Rotterdam, waar zo'n vijftig Noordzeevissers actie voerden tegen het visserijbeleid van de EU. Vlak voor de Erasmusbrug voeren ze een rondje. 

De vissers vrezen verbanning van de Noordzee. ''Favoriete vangstlocaties verdwijnen als sneeuw voor de zon omdat energiebedrijven en ngo's beslag leggen op grote delen. De vissers worden nauwelijks erkend in gesprekken die daar over gaan. Onze Noordzee is immens groot en het effect van natuurreservaten op de rest van het ecosysteem is overigens nauwelijks of niet aantoonbaar'', meldt EMK (Eendracht Maakt Kracht), organisator van de actie. ''Energiebedrijven leggen beslag op locaties waar windmolenparken gerealiseerd moeten worden. En ook hier zijn dat vaak gebieden waar vissers graag vissen.''

Het protest richtte zich ook op de zogeheten aanlandingsplicht. Die schrijft voor dat de bijvangst niet meer overboord mag, maar dat alles mee moet naar de wal. De vissers zijn voor uitstel, voor uitzonderingen en en/of aanpassingen van deze maatregel. De vissers vertelden volop te werken aan verduurzamen van de vangsttechnieken. ''Het verbeteren van de selectiviteit krijgt alle aandacht, evenals het verminderen van de bodemberoering.'' Andere duurzame maatregelen die werden genoemd: gebruik van lichtere vistuigen, opvallende vermindering bodemberoering, terugdringen van ongewenste bijvangsten, minder energieverbruik en een lagere CO2 uitstoot.

De vissersactie kreeg veel publiciteit, op televisie, in dagbladen en op internet. ''De TX1 heeft veel pers aan boord gehad'', vertelt Cor Vonk van de TX1. Er is gefilmd door het NOS Journaal, Jeugdjournaal (Jelmar Witte stond hen zeer goed te woord, hij was mee met de TX-1) en het RTL Nieuws heeft beelden gemaakt. 's Morgens was een fotograaf van het ANP aan boord van de TX94 geweest. De TX36 en TX94 draaiden onder luid getoeter voor de Erasmusburg. Op de HAL-kade is gebakken schol uitgedeeld en bezoekers zijn geïnformeerd.

Petitie vissers voor Tweede Kamer

Drie bestuursleden van de stichting Eendracht Maakt Kracht, gevestigd op Texel, gaan komende dinsdag naar de Tweede Kamer om zich uit te spreken tegen de aanlandplicht voor de visserij.

De bestuursleden bieden een petitie aan aan de Kamercommissie van Economische Zaken. In de petitie stellen de vissers dat de aanlandplicht onwerkbaar is en direct moet stoppen. "Indien dit niet gebeurt, betekent dit de nekslag voor de Nederlandse kottervloot. Vissers zijn ten einde raad."

Volgens de EMK is totaal niet stilgestaan bij de sociaaleconomische consequenties op korte en lange termijn. "Van meet af aan ontbrak draagvlak bij zowel de wetenschap als bij de vissers (praktijkmensen). Regels die geen draagvlak hebben en een duidelijke onderbouwing missen, zullen niet worden nageleefd. Gevolg is een verre van aantrekkelijke situatie: 'kat en muis spel' tussen vissers en de controlerende instanties."

De Nederlandse kotterbedrijven zijn volgens de EMK niet in staat om in verband met de extra werkzaamheden die de aanlandplicht met zich meebrengt meer bemanningsleden uit te betalen, laat staan aan boord te accommoderen. "Aanpassingen aan boord, die nodig zijn, vergen een investering van minimaal €750.000,- per kotter met een gemiddelde lengte van ongeveer 40 meter. Voor kleinere kotters is het onhaalbaar."

De aanlandplicht dient volgens de EMK ook geen ecologisch doel. "De maatregel is biologisch onverantwoord en druist tegen de natuurwetten in."

Ludiek protest van Noordzeevissers op Nieuwe Maas in Rotterdam


De vissers op de Noordzee zijn boos vanwege de steeds maar strenger wordende Europese regelgeving. Hierdoor worden steeds meer inkomsten misgelopen. Zo mag er steeds minder worden gevist bij windmolen- en natuurparken op zee. Ook mogen ze de "bijvangst" straks niet meer overboord gooien. De aanlandplicht, waarbij Brussel de vissers verplicht om ook alle babyvisjes aan te landen,  is in de ogen van de vissers contraproductief. Deze absurde maatregel zal voor in de nabije toekomst het voortbestaan bedreigen voor visserijbedrijven.

Protest

De vissers actiegroep Eendracht Maakt Macht (EMK) is het zat en voerde daarom actie om aandacht te vragen voor deze problematiek. Een vloot van ongeveer 50 trawlers vanuit verschillende vissershavens kwamen naar Rotterdam om onder meer folders, en vanuit een visverkoopwagen gebakken scholfilet gratis uit te delen. De vissers lietenhet publiek ook laten zien dat hun beroep nog leeft.  

Elf van de vijftig vissersschepen lag afgemeerd aan de kade van de cruiseterminal, dat ogenschijnlijk meer weg had van een vissershaven. Aldaar was het kort een chaos op het water toen deze gingen draaien en het overige scheepvaartverkeer zich er tussendoor moest begeven. Omstreeks 13.00 uur verlieten een groep schepen weer Rotterdam. De overige schepen vertrokken later.